Zaburzenie osobowości unikającej: definicja, objawy, cechy, przyczyny, leczenie

Co to jest zaburzenie osobowości unikającej?

Zaburzenie osobowości unikającej (AVPD) to trwały wzorzec zachowania związany z hamowaniem społecznym, poczuciem nieadekwatności i wrażliwością na odrzucenie, który powoduje problemy w sytuacjach zawodowych i związkach.

Zaburzenie charakteryzuje się skrajną nieśmiałością i wrażliwością na krytykę ze strony innych i jest znane jako zaburzenie osobowości z klastra C lub zaburzenie osobowości z lękiem i lękiem.

AVPD jest często związane z innymi stanami zdrowia psychicznego, takimi jak zaburzenia lękowe, w szczególności zespół lęku społecznego. Osoby z zaburzeniem wykazują wzorzec unikania z powodu strachu przed odrzuceniem lub dezaprobatą, co jest dla nich niezwykle bolesne. Zaburzenie dotyka około 2,5% populacji, z mniej więcej taką samą liczbą mężczyzn i kobiet

Objawy

Poniżej znajduje się lista typowych objawów związanych z unikającym zaburzeniem osobowości:

  • Potrzeba bycia lubianym
  • Anhedonia (brak przyjemności w zajęciach)
  • Niepokój związany z powiedzeniem lub zrobieniem złej rzeczy
  • Niepokój w sytuacjach społecznych
  • Unikanie konfliktów (bycie „zadowalaczem ludzi”)
  • Unikanie interakcji w ustawieniach pracy lub odrzucanie promocji
  • Unikanie intymnych relacji lub dzielenie się intymnymi uczuciami
  • Unikanie podejmowania decyzji
  • Unikanie sytuacji z powodu strachu przed odrzuceniem
  • Unikanie sytuacji lub wydarzeń towarzyskich
  • Łatwo zraniona krytyką lub dezaprobatą
  • Ekstremalna samoświadomość
  • Nieumiejętność zainicjowania kontaktu społecznego
  • Straszna i pełna napięcia postawa
  • Poczucie nieadekwatności
  • Nadwrażliwość na negatywną ocenę
  • Brak asertywności
  • Brak zaufania do innych
  • Niska samoocena
  • Błędna interpretacja sytuacji neutralnych jako negatywnych
  • Brak bliskich przyjaciół/brak sieci społecznościowej
  • Samoizolacja
  • Zahamowanie społeczne
  • Niechętny do podejmowania ryzyka lub próbowania nowych rzeczy
  • Postrzeganie siebie jako społecznie nieudolnego lub gorszego 
  • Czujny na oznaki dezaprobaty lub odrzucenia

Diagnoza

Zaburzenie osobowości unikającej może zostać zdiagnozowane wyłącznie przez przeszkolonego specjalistę ds. zdrowia psychicznego na podstawie kryteriów określonych w Podręcznik diagnostyczno-statystyczny zaburzeń psychicznych (DSM-5). Chociaż lekarz rodzinny może być pierwszym punktem kontaktowym w celu postawienia diagnozy, Twój lekarz powinien skierować do psychologa, psychiatry lub innego specjalisty zdrowia psychicznego w celu postawienia diagnozy.

Zaburzenie osobowości unikającej jest zwykle diagnozowane u dorosłych, ponieważ osobowości dzieci wciąż się rozwijają, a zachowania takie jak nieśmiałość mogą być normalnymi doświadczeniami w dzieciństwie, które później wyrastają.

Według DSM-5 osoba musi mieć spójny wzorzec unikania kontaktów społecznych, być nadmiernie wrażliwą na odrzucenie i krytykę oraz czuć się nieadekwatną, co przejawia się w co najmniej czterech z następujących kryteriów:

  • Unikanie czynności zawodowych wiążących się ze znaczącymi kontaktami społecznymi z obawy przed krytyką, dezaprobatą lub odrzuceniem 
  • Niechęć do angażowania się w innych, chyba że masz pewność, że cię polubią
  • Powstrzymywanie się w intymnych związkach ze strachu przed wyśmiewaniem lub upokorzeniem
  • Zaabsorbowanie krytyką lub odrzuceniem w sytuacjach społecznych
  • Hamowanie w nowych sytuacjach społecznych z powodu poczucia nieadekwatności
  • Poczucie bycia społecznie nieudolnym, nieatrakcyjnym lub gorszym w stosunku do innych 
  • Wahanie się do podejmowania ryzyka lub robienia nowych rzeczy ze strachu przed zakłopotaniem

Przyczyny

Uważa się, że przyczyny zaburzeń osobowości unikającej obejmują czynniki genetyczne, środowiskowe, społeczne i psychologiczne. Przemoc emocjonalna, krytyka, wyśmiewanie lub brak uczucia lub opieki ze strony rodzica lub opiekuna w dzieciństwie może skutkować rozwojem tego zaburzenia osobowości, jeśli występują również inne czynniki. Podobnie odrzucenie przez rówieśników może być czynnikiem ryzyka.

Często osoby z tym zaburzeniem są bardzo nieśmiałe jako dzieci i nie wyrastają z tej nieśmiałości wraz z wiekiem.

Fobia społeczna i zaburzenie osobowości unikającej mają podobne objawy i genetykę, przy czym AVPD jest cięższą postacią schorzenia.

Powiązane warunki

Zaburzenie osobowości unikającej może współwystępować i pokrywać się z różnymi innymi stanami, w tym:

  • Fobia społeczna 
  • Zależne zaburzenie osobowości
  • Zaburzenie osobowości typu borderline (BPD)
  • Zaburzenia używania substancji odurzających 
  • Depresja
  • Agorafobia

Leczenie

Większość osób z unikającym zaburzeniem osobowości nie szuka leczenia. Kiedy to robi, często dotyczy to konkretnego problemu życiowego, którego doświadczają, lub innych rodzajów objawów, takich jak depresja i lęk, i zwykle przerywają leczenie, jeśli problem zostanie rozwiązany .

Zaburzenie osobowości unikającej może być trudne do leczenia, podobnie jak inne zaburzenia osobowości, ponieważ jest to trwały wzorzec zachowania, a osobie żyjącej z tym zaburzeniem może być trudno rozpoznać, że pomoc psychoterapeutyczna jest potrzebna i może być korzystna.

Niestety perspektywy dla osób z unikającym zaburzeniem osobowości, które nie szukają leczenia, są raczej ponure - zazwyczaj izolują się od siebie i używają unikania jako jedynej strategii radzenia sobie.

Z drugiej strony, skuteczne zastosowanie leczenia może pomóc w zmniejszeniu objawów i zwiększeniu zakresu strategii radzenia sobie, które dana osoba może wykorzystać do radzenia sobie z lękiem. Osoba z zaburzeniem osobowości unikającej prawdopodobnie zawsze będzie nieco nieśmiała, ale unikanie nie zdominuje jej myśli.

Terapia Rozmowa

Terapia rozmów dla unikającego zaburzenia osobowości może obejmować terapię poznawczo-behawioralną (CBT), terapię psychodynamiczną i terapię schematów. Pomocna może być również terapia grupowa i trening umiejętności społecznych.

CBT jest pomocna w nauce zmiany nieprzydatnych wzorców myślenia, podczas gdy terapia psychodynamiczna ma na celu uświadomienie sobie, w jaki sposób przeszłe doświadczenia, ból i konflikt mogą przyczyniać się do obecnych objawów.

Terapia schematów dla unikającego zaburzenia osobowości jest podejściem integracyjnym, które opiera się na CBT, a także na wielu innych technikach terapeutycznych. Koncentruje się na relacji terapeutycznej między terapeutą a klientem oraz ma na celu poprawę codziennego funkcjonowania i uzyskanie wglądu w zmianę w oparciu o zrozumienie i przeprojektowanie wczesnych doświadczeń życiowych.

Kluczową cechą terapii schematów jest „ograniczone rodzicielstwo”, w ramach którego klient wyraża potrzeby z dzieciństwa oraz uczy się rozwijać i uwewnętrzniać zdrowy głos rodzica.

Główne koncepcje terapii schematów

W terapii schematów klient poznaje cztery główne pojęcia:

  1. W jaki sposób nieprzystosowane schematy są wzorcami powtarzającymi się przez całe życie. Wzorce te są pogrupowane w pięć obszarów: odłączenie i odrzucenie, upośledzona autonomia i wydajność, upośledzone ograniczenia, nadmierna odpowiedzialność i standardy, nadmierna czujność i zahamowanie.
  2. Jakich stylów radzenia sobie nauczyłeś się jako dziecko (np. ucieczka, walka).
  3. Jakie tryby schematu są używane do radzenia sobie i w jaki sposób są nieprzydatne (np. unikanie, dystans, zgodność, kara).
  4. Jak rozwijać zdrowe, dorosłe sposoby radzenia sobie i zaspokajać podstawowe potrzeby emocjonalne.

Lek

Chociaż obecnie nie ma leków zatwierdzonych specjalnie do leczenia unikającego zaburzenia osobowości, jeśli dana osoba ma inne powiązane zaburzenia, takie jak depresja lub lęk, mogą zostać przepisane leki, które pomogą w złagodzeniu tych objawów.

Na przykład leki przeciwdepresyjne mogą być pomocne w poprawie nastroju i anhedonii, zmniejszeniu objawów lękowych, a także mogą zmniejszyć wrażliwość na odrzucenie.

9 najlepszych programów terapii online Wypróbowaliśmy, przetestowaliśmy i napisaliśmy bezstronne recenzje najlepszych programów terapii online, w tym Talkspace, Betterhelp i Regain.

Korona

Jednym z pierwszych kroków w poprawie jakości życia z osobowością unikającą jest rozpoznanie objawów. Rozumiejąc swoje specyficzne objawy, będziesz w stanie lepiej współpracować ze swoim terapeutą, aby znaleźć sposoby ich obejścia.

Zastanów się nad włączeniem w terapię przyjaciół i rodziny, aby lepiej rozumieli, przez co przechodzisz i jak mogą pomóc.

Niezbędna jest również samoopieka, w tym znalezienie zdrowych umiejętności radzenia sobie, które zapobiegają uciekaniu się do narkotyków lub alkoholu, palenia, przejadania się lub samookaleczenia, gdy przeżywasz trudne chwile.

Jeśli Ty lub ktoś z Twoich bliskich zmaga się z unikającym zaburzeniem osobowości, skontaktuj się z Krajową Infolinią Administracji ds. Nadużywania Substancji i Usług Zdrowotnych Psychicznych (SAMHSA) pod numerem 1-800-662-4357, aby uzyskać informacje na temat placówek wsparcia i leczenia w Twojej okolicy.

Więcej informacji na temat zdrowia psychicznego można znaleźć w naszej krajowej bazie danych infolinii.

Słowo od Verywell

Jeśli uważasz, że ktoś, kogo znasz lub kochasz, może żyć z objawami zaburzenia osobowości unikającej, ważne jest, aby zachęcić tę osobę do szukania pomocy. Bez profesjonalnego leczenia, takiego jak psychoterapia, jest mało prawdopodobne, że objawy i związany z nimi wpływ na relacje ulegną poprawie.

Będziesz pomóc w rozwoju serwisu, dzieląc stronę ze swoimi znajomymi

wave wave wave wave wave